PALK MALTI
KONTEMPORANJU

 

U L-ANĠLU ĦABBAR...

          DRAMMI          PUBBLIKAZZJONIJIET           ARKIVJU         NOTI BIJOGRAFIĊI    
 
   
 

Every act of rebellion expresses a nostalgia for innocence and an appeal to the essence
of being.
A. Camus


IL-ĦTIEĠA TA’ DRAMA
KONTEMPORANJA

Il-ħtieġa ta' drama kontemporanja li tirrifletti fuq soċjeta li għaddejja mill-iżvilupp imħarrek li għaddejja minnu s-soċjetà tagħna hija ħtieġa hekk kbira li huwa inutli, pwerili u ħela ta’ żmien li wieħed jipprova jidħol f’diskussjonjiet vagi u irrelevanti dwar x’forma jew forom trid tieħu din id-drama relevanti li attwalment ilha żmien twil ma tiġi mgħotija l-għarfien meħtieġ, u wisq anqas l-appoġġ li jistħoqqilha fuq il-Palk (ineżistenti?) Malti. Dan it-tip ta’ drama mhux tip ‘komdu’, anzi, huwa skomdu ħafna (forsi għalhekk in-nuqqas ta’ rifda). Mhux dejjem iħallik bi tbissima fuq xufftejk. Meta tidħaq tidħaq biex ittaffi l-għera tal-panorama insensata madwarna, biex taħrab mix-xena imbarazzanti li qed tiġi mġiegħel tagħraf u tassisti għaliha... Forsi hemm min isibu aktar komdu jara x’inhu jsir ’ilhinn mix-xefaq dejjaq ta’ gżiritna. Imma jekk hemm bżonn jeħtieġ li niġu nit...nelħu minn x’qed jagħmlu l-Ewropa jew l-Amerka fuq il-palkijiet stabbiliti tagħhom. Ejja naraw x’se nagħmlu aħna. Jekk veru għadna rridu u nippreferu l-kumdita ta’ sterjotipi drammatiċi barranin (komdi għax jistgħu jolqtuna kollettivament l-aktar bħala msieħba tar-razza umana in ġenerali... imma mhux bħala Maltin in partikolari) meta għadna nitgħażżnu fl-inerżja kulturali li dejjem għożżejna.

Għax partikolarment, direttament,  jeħtieġ tip ta’ drama ieħor. U tas-sengħa kemm huma tas-sengħa x-xenarji barranin, qatt ma jiffukaw ruħhom bi preċizjoni biżżejjed biex joħolqu l-ambjent partikulari Malti. Qatt ma jqajmuna mill-anestesija komda tat-tejatrin għall-ansjeta skomda tal-kontemporanju. Jekk wieħed jaħseb li l-ambjent Malti, għax żgħir, ma jasalx biex jiġbed riflessjonijiet artistiċi ta’ rilevanza universali, sejjer imqarraq. (Għad hemm bżonn nirrepetuha din?) L-għana ta’ Malta tinsab f’li strata u fis-substrata ta’ dan il-ġensa antik li għadu qatt ma tħalla jittella’ fil-wiċċ: fil-għera tal-Palk Relevanti Malti.

Għadna qas biss bdejna noborxu l-wiċċ imballat żonqor ta’ din l-art torba. Għadna qatt ma ppruvajna niftħu vina maġġura fejn iserrpu l-kurrenti u kontrokurrenti mniġġsa ta’ ġensna. Mhux fuq il-Palk Malti. Imma għall-kittieb li jrid jimpenja ruħhu, il-materja prima għadha verġni, l-orizzonti illimitati, il-vjaġġ fil-bidu.

Imma jrid imur waħdu... Ikollu jmur waħdu. B’żewġ bagalji (vojta?) f’idu, b’saqajh tal-fildiferru, u... b’ebda garanzija li ma jbatix. Talanqas f’din gżiritna ċkejkna ffulata wisq. Fejn kulħadd irid jaf fejn sejjer, kulħadd jippretendi li jaf fejn mort, u ħadd ma jridek tmur. U safrattant nimpenjaw ruħna biss biex... niddiskutu x’jista' jsir (fl-anno mai?). Sakemm jasal iż-żmien meta dramm kontemporanju jixjieħ. U ma jibqax aktar kontemporanju; isir storiku, oh!,  isir, wisq isbaħ, OH, ISIR FOLKLOR. U allura jsir komdu.

U b’hekk, IL-ĦTIEĠA TA’ DRAMA KONTEMPORANJA li tirrifletti eċċ, eċċ... (tista’, jekk tixtieq, terġa’ tara aktar ‘il fuq) tibqa’ suġġett ta’ diskussjoni periferika, distakkata u ’il hinn mill-ħajja u mill-ġrajja ta’ dan pajjiżna newtrali... u newtru u sterili. Talanqas fuq il-palk.
-------------------------------------------


 

 


F’Diċembru ta’ l-1994, wara ġirja ta’ ġimgħa xogħol lestejt l-ewwel abbozz ta’ dan id-dramm. Dan fih innifsu kien diġà għalija okkażjoni ta’ serħan kreattiv li meta ġġarrbu jħallilek sodisfazzjon bla qies, ’il hinn u wisq aqwa minn kwalunkwe ħag’oħra li jista jiġri mid-dramm wara li jinkiteb. Illum, ħames xhur wara, nittamai min... jaqrah, iħoss xi ftit mill-istess sodisfazzjon.

Safrattant, fid-dramm U L-ANĠLU ĦABBAR... missejt bla ebda premeditazzjoni ossessiva u bla ebda pjan strutturali dogmatiku, punti mill-verità Maltija ta’ llum kif nara u nħossha jien. Il-karattru prinċipali ta’ Karen, imwieżna fuq ġmienaħ (mhux dejjem sodi) ta’ l-anġli kustodji (dejjem irġiel) tagħha nifhem li tista’ tirrapreżenta l-essenza femminili Maltija, maqbuda bejn impulsi soċjali differenti li għadhom ma ħallewhiex issib l-identità sħiħa tagħha. Hu żgur li hi m’hix xi anġlu (imma l-anġli fejn qegħdin?), għalkemm ta’ min wieħed jikkunsidra jekk l-adulterju u l-infedelta, li tagħhom hija l-vittma jew il-kawza, humiex id-dnub li tiegħu tfittex il-kastig... jew il-ħelsien imfittex u mixtieq. Jekk fl-aħħar tad-dramm imbagħad issibx anġlu kustodju jew xitan ieħor huwa fih innifsu l-bidu ta’ ġrajja li qed tkompli.

IL-KWISTJONI KRUĊALI TA’ L-IDENTITẦ, li għalina l-Maltin kolonjalizzati kienet dejjem storikament kwistjoni posposta, hija issa aktar relevanti minn qatt qabel. ’Ilhinn mill-kwistjoni ta’ KAREN innfisha fuq livell personali, wieħed jista’ jistaqsi mingħajr ma jgħabbiha wisq b’piż ta’ natura arċitipikali: x’inhi “mara” fis-soċjeta tagħna hija u riesqa lejn millennju ġdid? Min hu IL-ĦADDIEM u kif jiffittja f’dinja teknoloġika li (b’xorti tajba) tidher li hija sa fl-aħħar miftuma mill-inkubi ta’ l-imgħoddi; l-istess dinja, iżda imgħaġġla u sterilizzata ta’ ALDO fejn m’għadx hemm lok għal san ġużeppijiet u wisq anqas għal anġli, jekk mhux imdendlin minn għonqhom b’kullana dawl elettriku.

U l-ġenerazzjoni futura min hi? L-ulied jiddefendu ġieħ ommhom, jew l-ulied li ħarbu b’anġlu mdendel fuq gaffa jkanataw l-Ole, O-lee!

Dawn ma kenux il-mistoqsijiet li bdejt bihom meta bdejt nikteb - huma biss il-mistoqsijiet li staqsejt wara.

U ma nippretendix li bilfors tinsab tweġiba għalihom fid-dramm. Talanqas naħseb li rnexxili nagħtihom sura aktar konkreta. It-tweġibiet mhux xogħli li nagħtihom.Hemm oħrajn lejn min għandhom jiġu indirizzati. Seħmi għamiltu. Issa nkompli nterraq.

OC
April 1995
San Ġiljan

.===================================================================

OH, IL-FOLKLOR!


....Sakemm jasal iż-żmien meta dramm kontemporanju jixjieħ u ma jibqax aktar kontemporanju; isir storiku oh! Isir, wisq isbaħ,
oh! isir FOLKLOR.
U allura jsir komdu.

=================================================================

 

SILTA - 2 Att, 1 Xena  

IL-ĦADDIEM:  ...Nudi qatt pinġejt?
KAREN:     Nudi! ...Kemm-il darba!
IL-ĦADDIEM:  Mela tapprezza. Jew forsi għax ma tridx tpinġi raġel?
KAREN:   M’għandux x’jaqsam!
IL-ĦADDIEM:    Ok mela. Nissettjalek jien, tajjeb?...
KAREN:    Tissettjali?
IL-ĦADDIEM:  Il-poża!
KAREN:     Ah! Anki dwar il-pożaturi tifhem issa?
IL-ĦADDIEM:   Xi ftit. It-tifel għandu ħafna kotba. Rajthom kemm-il darba...
KAREN:    M’għandix dubju!
IL-ĦADDIEM:   ...Naf kif għandek toqgħod tibżax...
KAREN:      Kotba ta’ l-anatomija dawn ikolli ngħid.
IL-ĦADDIEM:   Anatomija. U fotografija. Kont dilettant tal-fotografija meta kont żgħir...
KAREN:     Aħa! Mela allura tifhem xi ftit fl-arti.
IL-ĦADDIEM:     Xi ftit. Għala le?
KAREN:    U fid-disinn.
IL-ĦADDIEM:   Xi ftit.
KAREN: Really? Veru? (turi lejn wieħed mill-bibien laterali tal- gallarija bil-PN miktub fuqu) Dak il-bieb mela, pereżempju. Xi tgħidli fuqu?
IL-ĦADDIEM:   Xi tridni ngħidlek? X’għandu x’jaqsam?
          Ikompli

==============================================

Since angels are men and live together
in society like men on earth
therefore they have garments
houses and other things familiar to those
which exist on earth
but of course infinitely more beautiful and perfect The garments of the angels
correspond to their intelligence
the garments of some glitter as with flame and those of others are resplendent as with light others are of various colours
and some white and opaque.
the angels of the inmost heaven are naked because they are in innocence
and nakedness corresponds to innocence It is because garments represent states of wisdom
that they are so much spoken of in theWord
in relation to the Church and good men.


THE HEAVENLY ARCANA
EMANUEL SWEDENBORG (1688-1772
)

 

Skript tad-dramm

 

The need for a contemporary theatre
which reflects a society that is going through the rapid development which our society is going through today is so great that it is futile, puerile and simply a huge waste of time to try to get into vague and irrelevant discussions about the form or shape that this drama should take...
(Read on)
First Published as a postscript to the play
"U L-Anġlu Ħabbar..." 1995

Nota dwar l-użu ta'
L-ISKRIPT

PALK  MALTI  KONTEMPORANJU

 

     NOTI BIJOGRAFIĊI    DRAMMI       PUBBLIKAZZJONIJIET     ARKIVJU